GRADUALE
Noord-Holland, ca. 1500-1520 voor/door pater Heer Gerrit en/of frater Ludz
BMH h21

Het graduale ligt open op de gezangen van Pasen. Het handschrift is gemaakt voor gebruik in het Agnesklooster in Hoorn. In de versiering in de binnenmarge staan de namen vermeld van vermoedelijk de opdrachtgever en de kopiist of afschrijver van het boek.

zaaltekst vaste opstelling

2005

Niet in het museum te zien

BMH h21

handschrift

Graduale Traiectense [Hoorn, pater Heer Gerrit]

onbekend (Noord-Holland) plaats vervaardiging onzeker

ca. 1475 - ca. 1500

perkament

232 ff.

bruikleen

1873-08-01

Opvallend in dit graduale is dat hier in de rubrieken geen sprake is van kloostergebruik en dat verwijzingen naar zusters of broeders ontbreken. In de tekst staan alleen aanwijzingen voor de priester. Wat precies de functie is geweest van de twee mannen die vermeld worden als pater heer Gerrit en frater Ludz in de openingsinitiaal van het Tijdeigen en de margeversiering bij het feest van Pasen, is niet met zekerheid vast te stellen. Waren zij respectievelijk opdrachtgever en schrijver of decorateur? Of was een van hen verantwoordelijk voor het toevoegen van de muzieknotatie?
Het handschrift sluit af met sequenties voor St. Agnes en St. Cyriacus. Tevens is er een lange sequentie voor St. Franciscus, echter zonder persoonlijke titels als `onze patroon' of `onze vader'. Omdat St. Cyriacus patroon van Hoorn in Noord-Holland is, moeten we de bestemming van het boek wellicht hier zoeken.
Een aardig detail over gebruik en functie heeft betrekking op het feest van Palmpasen, dat vaak gevierd werd met een grote processie. Tijdens deze processie werd enkele keren gestopt en bij een van deze momenten zegt de rubriek boven het begeleidend gezang: `Hier aanbidt de priester en het hele volk het kruis en wordt intussen gezongen'.
Het handschrift is bij de voornaamste tekstonderdelen versierd met grote initialen met penwerk in rode inkt, soms ingekleurd met groen of geel. De voornaamste openingen van het Temporale, het begin (f. 4r) en het Paasfeest (f. 73), zijn versierd met decoratie verspreid over drie en twee marges.

Gemaakt voor/door pater Heer Gerrit en/of frater Ludz te Enkhuizen Decoratie: 10 grote, talrijke kleinere initialen met penwerk (Noordhollands) Handschrift: littera textualis Boekband: 16de eeuw (platten origineel, bekleding vernieuwd)

IIMM : illustrated inventory of medieval manuscripts in Latin script in the Netherlands 1 Utrecht, Museum Catharijneconvent = IIMM : inventaire illustré de manuscrits médiévaux = IIMM : illustriertes Inventar mittelalterlicher Manuskripte  (J.P. Gumbert), 2011, nr. 176interactie tussen liturgische zang en niet-liturgische liederen  (Ike de Loos), 2002, p. 159, 174Gesungene Innigkeit : Studien zu einer Musikhandschrift der Devotio moderna (Utrecht, Universiteitsbibliotheek, ms. 16H34, olim B113). Mit einer edition der Gesänge  (Ulrike Hascher-Burger), 2002, p. 485Middeleeuwse boeken van Het Catharijneconvent  (Helen Wüstefeld), 1993, p. 76, cat. nr. 43Kriezels, aubergines en takkenbossen : randversiering in Noordnederlandse handschriften uit de vijftiende eeuw  (Anne Sophia Korteweg), 1992, p. 133De boeken van de Grote of Sint Bavokerk : een bijdrage tot de geschiedenis van het middeleeuwse boek in Haarlem  (Helen Wüstefeld), 1989, p. 122, nr. 10Two liturgical manuscripts of Dutch origin in the Bodleian Library Oxford, and music for the Ordinary of the Mass in late medieval Netherlands  (Frank Harrison), 1982, p. 78, nt. 10Catalogus van de handschriften en boeken van het Bisschoppelijk Museum te Haarlem  (B. Kruitwagen), 1913, p. 15, cat. nr. 21Illuminierte Handschriften aus dem Kreuzherrenkonvent Marienfrede : neue Stilformen im Einflussbereich niederrheinischer Kunstregionen  (Elisabeth Hemfort), p. 197

Ziet u een fout of heeft u extra informatie over dit object?
Laat het ons weten!