Niet in het museum te zien

RMCC v1043

album, beloningsplaatje

Schrift met tekeningen, aantekeningen en protestantse beloningsplaatjes van de zondagsschool en de lagere school

1948 - 1951

papier

schenking

2017-07-25

Schrift met tekeningen, aantekeningen en protestantse beloningsplaatjes van de zondagsschool en de lagere school.

In het schrift waren bij het in ontvangst nemen allemaal losse briefjes aangebracht met aantekeningen en overgeschreven versjes:
p. 3 op de onderste helft stond de aantekening: "Janneman: 26 febr. Geb. 1946, is 2 jaar oud"
p. 6 in het midden van de pagina stond de aantekening: "geelzucht"
p. 8:
Poezie-album versje en psalm.
Prijs, mijn ziel, de Hemelkoning,
breng uw schatting aan Zijn voet,
die mij door Zijn gunstbetoning,
heil, vergeving smaken doet.
Halleluja, halleluja,
prijs de Koning, 't eeuwig goed
p. 11 bij de tekening stond de aantekening: "ons dressoiren de aantekening: "licht hout, uit 1939"
p. 22:
Blijf bij mij, Heer, want d' avond is nabij.
De dag verduistert, Here, blijf bij mij!
Als and're hulp m' ontbreekt, geluk m' ontvliedt,
der hulpelozen hulp, verlaat mij niet!
p. 24 de aanduiding psalmversje:
Op U, mijn Heiland, blijf ik hopen.
Verlos mij van mijn bange pijn!
Zie, heel mijn hart staat voor u open
en wil, o Heer, uw tempel zijn.
O Gij, wien aard' en hemel zingen,
verkwik mij met uw heil'ge gloed.
Kom met uw zachte glans doordringen,
o zon van liefde, mijn gemoed
p. 24:
De dag, door uwe gunst ontvangen,
is weer voorbij, de nacht genaakt;
en dankbaar klinken onze zangen
tot U, die ’t licht en ’t duister maakt.
p. 32 onder aan de pagina stond de aantekening: "Verdori mag je niet zeggen."
p. 38 op de bovenst helft stond de aantekening: "Kruidenier"
p. 42 bovenaan de blz. staat een opsomming van namen hier over heen stond de aantekening: "Kinderen uit de buurt"
p. 44:
Komt, laat ons samen Israëls Heer',
Den rotssteen van ons heil, met eer,
Met God gewijden zang ontmoeten.
Laat ons Zijn gunstrijk aangezicht,
Met een verheven lofgedicht,
En blijde psalmen, juichend groeten.
p. 61 op de bovenste helft stond de aantekening: "Olle Kapoen: uit stripverhaaltje in (De Tijd?)"
p. 62 t/m 74: "ZS Plaatjes": zondagsschoolplaatjes
p. 76 en 78:
Com nu met sang van soete tonen
En u met snarenspel verbleid
Sing op en wilt alom bethonen
Dat ghij van herten vrolijk syth
Juich God ter eer
zijn lof vermeer
Die sulcken groten werk
Gedaan heeft voor zijn kerk
p. 80 boven aan staat het woord Bella, naast dit woord stond de aantekening: "Bella: modeblad"
p. 80 boven aan staat de tekst : "4 pennen recht 14 x een links 1hier overheen zat de aantekening: "breipennen"
p. 80 in het midden van de pagina stond de aantekening: "27-12-1949"
p. 80 onder aan de pagina stond over de tekening van een jurk heen: "voor de leeftijden 5-7-9"
p. 84 op de bovenste helft stond de aantekening: "Zomer 1951 waarsch."
p. 85 onder aan de pagina stond de aantekening: "nog op de Christ. School waarsch."
p. 89 op de bovenste helft stond de aantekening: "1951 nog? Kort na Pinkster.
p. 89 in het midden en op de onderste helft stond een grote aantekening: "Met Pinkster 1951 van Christelijke naar Nutsschool: overgang van schuin schrift naar blokschrift."
p. 115 op de bovenste helft stond de aantekening: "Nog op de Christ. School"
p. 119 op de onderste helft stond de aantekening: "Aukje Kuipers: klasgenootje"
p. 124 (doorgenummerd) stond op de bovenste helft onder de woorden Anny Klein de aantekening: "Dienstmeisje"

De schenker had bij het object onder staande tekst gevoegd:

Langbroek, 25-7-2017

Schriftje met krabbeltjes, tekeningetjes en zondagschoolplaatjes, etc.
1948-1950 1951

De zondagschoolplaatjes en enkele liedteksten in een zeer gevarieerd geheel.

Het schriftje in de derde klas van de lagere school cadeau gekregen.
Een geniaal idee van de schenkster. Zomaar van alles en nog wat op kunnen schrijven in eigen schriftje, omdat het überhaupt zo spannend is om te zien, hoe je met letters woorden maakt (kennelijk ook nog in de derde en vierde klas), zonder dat het zo zorgvuldig hoeft als op school. Op school schreef je natuurlijk echt zo mooi mogelijk.
Er ontbreken teveel onderwerken, o.a. muziek (vioolles) om het ook enigszins een dagboekje te kunnen noemen.
De vroegste datum in het schriftje is 14 april 1949, de laatste 31 dec. 1950. Uit de leeftijden van de broertjes blijkt, dat ik het tussen 22-6-1948 en 26-2-1949 heb gekregen. Kort na Pinksteren 1951 waarschijnlijk nog twee keer er iets in geschreven.
De chronologie loopt niet geheel parallel met de volgorde van de blaadjes.

Op nr. 3 leert slecht: De rapportcijfers waren echter altijd mooi.

Personalia:

Geboren 14-8-1940 in ’s-Gravenhage, als oudste van vier. Gedoopt in de Haagse lutherse kerk.
Zomer 1946 naar Eindhoven verhuisd

Vader: gepromoveerde chemicus, vanaf 1946 octrooigemachtigde bij Philips. Politieke partij: VVD. Geen lid van een kerkgenootschap, vaag gelovig? Heeft in 1944-’45 mij de hele kinderbijbel voorgelezen. Dat heeft o.a. tot gevolg gehad, dat ik, in ieder geval gedurende de eerste jaren va de lagere school, op goede vrijdag altijd een beetje verdrietig was.
Op de eerste bladzijde met lijntjes is het rood al van mijn vader afkomstig. Als oudste kreeg ik veel aandacht van hem. In zijn mooie handschrift gaf hij mij als het ware een beetje taal- en later ook aardrijkskundelesjes.

Moeder: kweekschool. Partij: CHU. Ze was zeer gehecht aan de lutherse kerk (zie haar aannemingsfoto uit 1930 in julie collectie, RMCC f151) Een broer van haar was predikant in Amsterdam en secretaris van de Synode.
Ze is betrokken geweest bij de stichting, vrij kort na de oorlog, van een lutherse gemeente in Eindhoven. In het prille begin hadden we zondagschool bij ons in de huiskamer. Overigens was zondagschool geheel overbodig, want de kinderen zat net als ik zelf toch ook al op een christelijke lagere school. Een luthers accentje hadden die uurtjes óók niet.
Als ik gedeeltes uit de lutherse kleine catechismus uit mijn hoofd leerde kreeg ik een oud poëzieplaatje van haar; daar was ik zeer gevoelig voor. Voor de volgende kinderen had ze voor dit soort zaken geen tijd meer’ die zijn ook zonder enige vorm van geloof opgegroeid. Zelf heb ik mij nog aan laten nemen en ben pas daarna zonder geloof verder gegaan.

Broertjes en zusje: Harry, Janneman (later Jan Willem) en Joosje/Joke.
Zie eerst beschreven bladzijde: beide broertjes op de kleuterschool, de jongste min of meer als op een crèche; hij was thuis zo lastig (wel geestig), dat men hem op de kleuterschool voortijdig op heeft willen nemen.

Overige genoemde personen:

Familie Padmos - gezin met vier kinderen, bij ons in de buurt, waar we veel contact mee hadden. De vader een studievriend van mijn vader.
Gretha de Kuster- dierbaar dienstmeisje
Winnie – buurmeisje
Tante Greetje, de schenkster van het schriftje, was een collega van mijn vader, op de octrooiafdeling bij Philips. Zie achterin.
Annie Klein Kiskamp, dienstmeisje (zette zichzelf op onze verjaardagskalender…)

Diversen:

Het Maleis: zoals zo veel mensen hadden ook wij naaste familie in Indië, een broer van mijn vader en een broer van mijn moeder met zijn gezin. Ik was, op afstand, gefascineerd door verhalen (en muziek) uit Indië.

Bij het versje op blaadje 22 staat psalm (het is mij niet geheel duidelijk, wanneer het om een psalm gaat en wanneer om een gezang). Wellicht werd er in het gewone doen/ spraakgebruik niet altijd nauwkeurig verschil gemaakt. Het ging om versjes.

Op 80: jurkjes, nagetekend uit het modetijdschrift Bella, met de bedoelde leeftijden er bij.

Krassen kunnen ook afkomstig zijn van mijn jongste broertje; als die iets te pakken kreeg ging hij flink tekeer.

De plaatjes:

In 1946 ging ik naar school. De vroegste plaatjes zullen van 1947 zijn.
Op één, met Mozes en water uit de rots heb ik geschreven 1-10-1950 Zondagschool ( was al betrekkelijk vroeg aan het documenteren…); dat moet één van de laatste zijn
Ze zijn alle dus ná de oorlog uitgedeeld!!
Dat poëzieplaatjesachtige vond ik natuurlijk het mooiste. Dieren waren ook altijd welkom. In mijn Poëzie Album is de vroegste datum 25-12-1947. Zeer waarschijnlijk heb ik het net die dag gekregen, onder de kerstboom dus. In het schriftje staat (op blz. 8) poëzie versje en gezang samen op één bladzijde!

Ondanks aantekeningetjes boven een plaatje en op de achterkant van een los liggend exemplaar ben ik verbaasd over het aantal in het schriftje, herinner mij niets van plaatjes krijgen op de zondagschool, alleen over bij het op school langs gaan bij de onderwijzers in de andere klassen, op je verjaardag. Misschien kwam er ook wel eens één in je schoolschrift terecht als de onderwijzer erg tevreden was over je werk.

Een in 1944 in Langbroek geboren en getogen vrouw herinnert zich, dat je een zondagschoolplaatje kreeg op maandagochtend nadat je je uit het hoofd geleerde psalmversje op had gezegd. Op mijn Christelijke lagere school in Eindhoven was dit, voor zover ik mij herinner, niet de gewoonte. Wél een versje opzeggen en geen plaatje, terwijl je dat best verdiende. Zelf vond ik dat leren een ramp; je begreep namelijk niets van wat je moest leren.

De term beloningsplaatje (bij julie kennelijk gangbaar) kennen mijn echtgenoot (voormalig RK) en ik niet.
Op blz. 62 staat boven de Drie Koningen dan ook ZS Plaatje (ZS voor zondagschool)

Hanneke Adriaans-Buij
Van 1970 tot 1997 als modeconservatrice werkzaam geweest op het Centraal Museum

Titel: Religie in het dagelijks leven van een lagere schoolkind?

Ziet u een fout of heeft u extra informatie over dit object?
Laat het ons weten!