APOSTEL JOHANNES
Nottingham, eerste helft 15de eeuw
RMCC b204

De apostel Johannes houdt in zijn linkerhand een martelaarspalm. Deze verwijst naar de vergeefse poging om hem in kokende olie ter dood te brengen. De kelk met daarin een slang houdt verband met de gifbeker, die hij zonder nadelige gevolgen leegdronk om een heidense priester te overtuigen van de waarheid van de christelijke leer.

zaaltekst vaste opstelling

2005

Niet in het museum te zien

RMCC b204

beeld

Apostel Johannes

onbekend (Engeland)
onbekend (Nottingham)

1390 - 1409

albast, verf, goud

bruikleen (bruikleen particuliere collectie)

2005-01-04

De apostel is staande afgebeeld met een veelhoekige kelk in zijn rechter- en een palmtak in zijn linkerhand. Uit de kelk steekt de kop van een slang, die herinnert aan Johannes' wonderbare redding van een vergiftigingsdood. Hij staat op een rotsgrond.

Hij draagt een lang gewaad dat tot over de grond en rond zijn blote voeten valt. De mantel hangt over zijn linkerarm en is voor zijn lichaam langs gedrapeerd en vastgezet onder zijn rechterarm. Drie V-vormige plooien sieren zijn buik. De mantelrand is onder de linkerarm golvend weergegeven.

Polychromie:
Omvangrijke resten van meerdere lagen polychromie.
Het lijkt alsof het hele stuk, uitgezonderd het incarnaat en de grond eerst geheel rood is geverfd. Het incarnaat is roze op witte grond. Het haar is achtereenvolgens van onder naar boven roze, rood, zwart. Het kleed: rood, matvergulding en bij de hals blauw. De mantel rood, matvergulding, witte grond, olijfgroen, sporen helderrood en donkergroen. De grond is groen met witte bloemen en rode hartjes en toont daarop restanten rood en groen. De achtergrond is rood waarop groen. De kop van de slang vertoont achtereenvolgens: rood, groen, witte grond, groen. De achterzijde toont sporen bruine en blauwe verf.

Techniek:
Aan de achterzijde is het onderste deel uitgehold. Smalle beitelsporen. Op de achterzijde ingekrast een soort tak: een verticaal met links drie diagonale, omhooggerichte zijtakken.
Aan de achterzijde twee gaten gevuld met lood en resten metaaldraad (later?).

Staat:
Het hoofd was gebroken en is aangelijmd. De hoek bij de linkerschouder is aangelijmd.
Keine stukjes van de randen afgebroken. Achtergrond rond hoofd en schouders afgebroken en bijgewerkt(?).
Aan de achterzijde nog twee gaten met houten plugjes. In het bovenste gat een modern schroefoog.
Het stuk is vuil, sterk gesleten en beschadigd.

Van Vlierden: Het stuk heeft waarschijnlijk tot een retabel behoord. Dergelijke reliëfs met alleenstaande figuren waren vaak aan de uiteinden van een rij verhalende reliëfs geplaatst. Zie voor een vergelijkbaar reliëf bijvoorbeeld het retabel in het Victoria & Albert Museum, ca. 1450-1500. Dit toont aan weerszijden van de Drie-eenheid links de Annunciatie en de Geboorte, rechts de Hemelvaart van Christus en de Kroning van Maria, en aan de uiteinden links Johannes de Doper en rechts Johannes de Evangelist. Zie Nottingham 1962, p. 51.

Dordrecht 1971: Nottingham, ca. 1400.
Defoer 2000: Nottingham, 1ste h. 15de eeuw. Aan de linker- of rechterzijde van een retabel.

Van Vlierden: Het stuk is mogelijk later te dateren. Cheetham plaatst stukken met een dergelijke decoratie (vooral het groen met de bloemenversiering) rond 1450. Zie Nottingham 1962, p. 12.

Op de achterzijde een plakkertje met nr. 17270, in potlood "X (...) siècle (...)", en in witte verf: 29 KZ.

Zie voor Engels albast in het algemeen: ABM bs613.

Hout- en steensculptuur van Museum Catharijneconvent, ca. 1200-1600  (Marieke van Vlierden), 2004, p. 147, 460, 461, 463Middeleeuwse aanwinsten : bijdrage van gulle vrienden verrijkt collectie schilderijen en beelden  (Henri Defoer), 2000, p. 2-21, nr. 12, afb. 12

Ziet u een fout of heeft u extra informatie over dit object?
Laat het ons weten!