Not on display in the museum

ABM bs806

wijwaterbak

Wijwaterbak, als trog dienst gedaan, afkomstig uit Montfoort

onbekend (Noord-Nederland)

1300? - 1599?

trachiet

schenking

1972-04-09

De lage vierkante basis van het vat gaat over in een dikwandige ronde kom, waarvan de ronde zijden over de zijkanten van het vierkant uitsteken. Vanuit de hoeken van de basis rijzen vier ribben op, die over de wand van de kom lopen. Twee tegenoverelkaar liggende ribben zijn van onderen breed en lopen van boven smal toe. Op de plaats waar de ribben in de kom overgaan, zijn de zijden van de ribben wat teruggehakt, zodat de vorm van twee geknepen handvaten ontstaat. De andere twee tegenoverelkaar liggende ribben zijn veel vlakker en lopen aan de boven- en onderzijde breed uit. De bovenkant van de bak blijkt iets golvend (slijtage?).

Staat:
Een gedeelte van de rand lijkt weggebroken.
Er zit een lichte scheur in één van de wanden.
De bak is zeer verweerd en aan de binnenzijde van de kom is kalkaanslag van water zichtbaar.

Aanwinstenboek: Noord-Nederland, 14de-15de eeuw.
Jaarverslag 1972: zandsteen, id.
L. Kooymans (Rijksmuseum voor Oudheden te Leiden): 11de tot 13de eeuw.

Van Vlierden: Het gebruik van trachiet pleit voor een vroege datering (tot en met de 14de eeuw). Gezien de vierkante basis zal de bak op een vierkante sokkel hebben gestaan en gezien de uitwerking rondom vrij in de ruimte. NB: Het is overigens zeer de vraag of het een oorspronkelijke wijwaterbak betreft: Tollenaere beeldt zeer vergelijkbare objecten af die zich in Moustier-au-Bois bevinden en noemt deze "mortiers" ofwel: vijzels. Deze objecten zijn van graniet, de grootste is 50 cm in het vierkant, de andere zijn 25 tot 30 cm in het vierkant. Zij dateert de stukken 11de-12de eeuw (?). Zie Tollenaer 1957, pl. LXV, p. 218. Vraag is dan wel: is trachiet goed materiaal voor een vijzel?

Op de bodem is het getal 797 in zwarte verf aangebracht. Uit het aanwinstenboek blijkt dat dit het voormalige inv.nr. is.

Jaarverslag Aartsbisschoppelijk Museum Utrecht 1969-1972 , 1973, p. 60

Have you noticed a mistake or do you have any further information about this object?
Let us know!