Drieluik van de familie Utenham
Noord-Nederland/Utrecht?, ca. 1615
ABM s109

Omstreeks 1615 bestelt de Vleutense familie Utenham dit drieluik voor de kapel in hun slot Den Ham bij Vleuten. In compositie en uitvoering sluit het werk aan bij de tradities van de zestiende-eeuwse altaarstukken. Het echtpaar Utenham staat met hun vijf kinderen op het linker binnenluik. Utenham is, net als het grootste deel van de adel, nog katholiek. Priester Johannes Ludolf van Rhenen - op het rechter binnenluik - woont eveneens op Den Ham. Veel geestelijken zoeken na de Reformatie de bescherming van adellijke huizen. Het middenpaneel toont Maria met kind, omringd door symbolen van haar verheerlijking in de hemel.

text in exhibition

Met passie geschilderd : topstukken uit de Gouden Eeuw

2008

Not on display in the museum

ABM s109

schildering, drieluik

Drieluik, memorietafel met Maria met kind omgeven door de 'Laudes Marianae'

onbekend (Noord-Nederland)

1610 - 1619

olieverf, paneel

schenking

1875

Op het middenpaneel een voorstelling van Maria Onbevlekt Ontvangen omringd door medaillons met de symbolen van de Lauretaanse litanie. Opschriften in de randen van de medaillons (vanaf linksboven met de klok mee): ELECTA VT SOL • cant.6. (Uitgelezen als de zon, Hoogl. 6:10); PVLCHRA VT LVNA • cant.6. (Schoon als de maan, Hoogl. 6:10); AVRORA CON[SURGENS] (Rijzend morgenrood, Hoogl. 6:10); CIPRESSVS IN [MONTE SION] (Cypres op de berg Sion, Jezus Sir. 24:13); PVTEVS AQVARVM VIVENTIVM cant. (Put van levende wateren, Hoogl. 4:15); PORTA CŒLI gen.28 (Deur des hemels, Gen. 28:17); CIVITAS DEI psalm.45. (Stad Gods, Ps. 46 (45):5); HORTVS CONCLVSvs• cant.4. (Omsloten tuin, Hoogl. 4:12); TVRRIS EBVRNEA • cant.7. (Ivoren toren, Hoogl. 7:4); FONS SIGNATVS • cant.4. (Verzegelde bron, Hoogl. 4:12); [SICUT] LI[LIUM] INT[ER SPINAS] (Als een lelie tussen de doornen, Hoogl. 2:2); SPECVLV[M] SINE [MACULA] (Vlekkeloze spiegel, Wijsh. 7:26). Maria en kind zijn ontleend aan een prent van Anton II Wierix uit 1587 (afb. in Maquoy-Hendrickx 1978-1979, 1, nr. 717, p. 96).
Op het linkerluik het Vleutense echtpaar Johan van Wanroy Utenham en Margaretha de Brouxelles met vijf van hun acht kinderen, en hun patroonheiligen Johannes de Doper en Margaretha. Opschrift op de banier van Johannes de Doper: ECCE AGNUS DEI (Zie het Lam Gods). In de boom het alliantiewapen van de stichters. Links op de achtergrond Onthoofding van Johannes, rechts Doop van Christus in de Jordaan. Op het rechterluik de priester Johannes Ludolphi van Rhenen met zijn patroonheilige Johannes de Evangelist en Cunera, patrones van Rhenen. Op de achtergrond Johannes in de ketel met kokende olie, Johannes op het eiland Patmos en Wurging van Cunera. Linksboven in de lucht Johannes’ visioen van de apocalyptische vrouw belaagd door de draak. Op de achterzijde van het linkerluik de heiligen Barbara en Andreas, op de achterzijde van het rechterluik Willibrordus en Nicolaas.

De omlijsting is origineel. Op onbekend tijdstip is aan de onderrand van de lijst van het middenpaneel een stuk van 55 x 3 cm weggezaagd.

Kerkgewaden in de verdrukking, paramenten in de Republiek als dragers van identiteit 1580-1650  (Richard de Beer), 2023, p. 501, afb.Het einde van de middeleeuwen : vijftig kunstwerken uit de tijd van Bosch en Erasmus  (Matthijs Ilsink), 2019, p. 90, afb.Een vierkant raamtje  (L. Hendrikman), 2019, p. 90, afb.Reformatie in Rhenen  (Hugo Groeneveld), 2017, p. 62-63, afb.Tien eeuwen Kasteel de Haar : wat een weelde  (Cor Bouwstra), 2013, p. 80, afb.Textbook highlights Museum Catharijneconvent (2013) , 2013An Italianate artist in Utrecht : art and archaism within and without the hidden church  (Natasha T. Seaman), 2012, p. 57, afb. 3.3Textbook highlights Museum Catharijneconvent (2009) , 2009Calvinismus : die Reformierten in Deutschland und Europa  (Ansgar Reiss), 2009, p. 284-285, nr. V.12, afb.Rhenen op weg naar de hervorming : geleidelijk afscheid van het katholicisme  (H.P. Deys), 2008, p. 176, afb.Clandestine Splendor : Paintings for the Catholic Church in the Dutch Republic  (Xander van Eck), 2008, p. 24-26, 225, afb.Het Sint-Cuneragilde en andere memories : sociaal-religieuze gilden in Rhenen  (Ad J. de Jong), 2008, p. 148, afb.Tachtigjarige Oorlog : opstand en consolidatie in de Nederlanden (ca. 1560-1650)  (S. Groenveld), 2008, p. 191, afb.Textbook highlights Museum Catharijneconvent (2006) , 2006, p. 13Goddelijk geschilderd : honderd meesterwerken van museum Catharijneconvent  (Henri Defoer), 2003, p. 132-134, afb.De schilderijen van Museum Catharijneconvent  (Jeltje Dijkstra), 2002, p. 358, afb.Begijnen, pastoors en predikanten : religie en kunst in de Gouden Eeuw  (Paul Dirkse), 2001, afb. 16-17, kleurenafb. p. 67, p. 232 nt. 26Johan Ludolph van Rhenen (ca. 1550-1615) : vicaris  (Casper Staal), 1999, p. 122-126, afb.Geloven in verdraagzaamheid? : tentoonstelling van 14 maart t/m 26 juli 1998 in het kader van de nationale herdenking van de Vrede van Munster  (Tanja Kootte), 1998, p. 4Geloven in verdraagzaamheid  (Tanja Kootte), 1998, afb.Geloven in verdraagzaamheid? : voorwerpenlijst  (Tanja Kootte), 1998, nr. 191De Reformatie in Rhenen  (H.P. Deys), 1998, p. 51-53, afb.1648 Vrede van Munster : feit en verbeelding  (Jacques Dane), 1998, afb. 85Johan Ludolph van Rhenen, vicaris te Vleuten, paap op Den Ham en redder van de Cunera-relieken  (Casper Staal), 1996Stageverslag materieel onderzoek van memorietafels Museum Catharijneconvent  (Astrid van den Berg), 1995Gereformeerden vergaderen in de refter : klachten over de roomsen en het ongeloof  (Robert P. Zijp), 1988, p. 12, afb.'Godt gheeft die wasdom' : rondom een Utrechtse puntschotel uit 1624  (Paul Dirkse), 1980De kogel door de kerk? : de opstand in de Nederlanden en de rol van de Unie van Utrecht, 1559-1609 [1979]  (S. Groenveld), 1979, p. 186, afb.Studien zu Anthonis Blocklandt : mit einem vorläufigen beschreibenden Oeuvre-Verzeichnis  (Ingrid Jost), 1960, p. 221Catalogus schilderijen Aartsbisschoppelijk Museum [1948]  (Antonius Egbertus Rientjes), 1948, p. 129-131Catalogus der schilderijen Centraal Museum Utrecht [1933] , 1933, cat. nr. 554

Have you noticed a mistake or do you have any further information about this object?
Let us know!