PAUS GREGORIUS DE GROTE
Holland, ca. 1500-1520
ABM bh326

Paus Gregorius de Grote (590-640) zou de gezangen opnieuw hebben geredigeerd. Naar hem is de Gregoriaanse, eenstemmige, kerkmuziek genoemd.

text in permanent exhibition

2005

Not on display in the museum

ABM bh326

beeld

Gregorius met twee leerlingen

onbekend (Noord-Nederland)

1515 - 1524

eikenhout, verf, goud

schenking

1882-09-19

Gregorius de Grote is staande voorgesteld en draagt een open boek in beide handen. Hij staat op een overhoeks geplaatste, geprofileerde verhoging, waarvoor zich twee kleiner afgebeelde leerlingen bevinden. De linker heeft zich driekwart naar rechts gedraaid en helpt de paus het grote boek met afhangende boekband te dragen. Hij steunt met zijn rechterknie op de rand van het podium. De rechter zit op diezelfde rand iets naar rechts gewend, het gezicht frontaal, en draagt zelf een open boek op schoot. De groep is op een kleine, gladde grond geplaatst. De bovenkant van de sokkel is afgewerkt met zigzaggroeven.

Gregorius is gekleed in pauselijk ornaat. Op zijn hoofd de tiara, waaronder een kap. Om zijn schouders een koorkap, die op de borst is gesloten met een grote, ronde agraaf. Daaronder draagt hij een albe met amict en een dalmatiek afgezet met franje. De linkerfiguur draagt een lange, gegorde tunica. Aan de gordel hangt een buidelboekje. De andere figuur is eveneens gekleed in een lange tuniek en draagt een hoofddeksel met van achteren een opgeslagen rand. Het schoeisel is afgerond.

Polychromie:
Sporen van zwarte overschildering. Minieme sporen van polychromie. Restjes witte grond. Rood (bolus) met vergulding op de tiara en langs de rand van de kap en op de dalmatiek onder het boek. Rood op de mantel, op de sokkel. Roodbruin op het kleed van de linker leerling. Oranjerood op het kleed van de rechter leerling.

Techniek:
De achterzijde is deels schematisch uitgewerkt. De kern lag rechts voor het werkblok. Gedetailleerd gesneden, o.a. de rimpels in het gezicht van de paus.
Werkbanksporen: Boven in de tiara een taps toelopend gat, doorsn. ca. 1,5 cm. In het standvlak in het midden een rond gaatje met restant houten pennetje en meerdere rechthoekige deukjes.
In de achterzijde een afgebroken kram (voorm. oorspr. bevestiging?).

Staat:
Afgebroken: een stukje van Gregorius' linkerwijsvinger; een hoek van de grond aan de achterzijde links en rechts (bijgezaagd).
Standvlak radiaal gescheurd. Lichte scheuren door de schouders van Gregorius.
Boven in de rug een schroefgat. Onderin een modern schroefoog. In het standvlak twee moderne spijkers.
Enige houtwormgaatjes in de sokkel en het standvlak.
Bedekt met een rood-achtige beitslaag.

Inv. Rientjes: 1ste kw. 16de eeuw; later: Gelre/Utrecht, 3de kw. 15de eeuw; Kalkar?.

Vogelsang 1911: Gregorius (?). Noord-Nederland, ca. 1520. Was zwart geverfd, nu afgeloogd. De rechterfiguur is gehuld in geleerdendracht.
Noach 1939: Vergelijkt het stuk stilistisch met twee beeldjes in de St.-Olofs- of Oudezijdskapel te Amsterdam, die zich in nisjes van de consoles van de bekapping bevinden. Het zijn dezelfde, gedrongen typen.
Timmers 1947: 15de eeuw.
Utrecht 1962 (Bouvy): Holland, begin 16de eeuw.
Timmers 1974: 15de eeuw.

Van Vlierden: De voorstelling is niet typisch voor St.-Gregorius, die meestal wordt afgebeeld met een duif op zijn schouder, die hem bij het schrijven inspireert ofwel tijdens de zogenaamde Gregoriusmis. Dit stuk komt mogelijk uit een altaar dat aan Gregorius was gewijd en waarin dus andere scenes uit zijn leven waren opgenomen, ofwel er is een andere paus afgebeeld. De mogelijkheid dat de duif op de schouder ontbreekt, lijkt niet waarschijnlijk, aangezien geen van de figuren schrijvend is afgebeeld.
Er lijkt geen stilistische overeenkomst met de beeldjes van de Olofskapel. Die zijn gedateert ca. 1440-1470. Zie: Klijn 2002.

Uit het goede hout gesneden : religieuze houtsculptuur uit het Museum Catharijneconvent Utrecht in dialoog met de Gruuthusecollectie  (M. Parez), 2004, p. 39Hout- en steensculptuur van Museum Catharijneconvent, ca. 1200-1600  (Marieke van Vlierden), 2004, p. 14, 132Humanismo y Reforma en el s. XVI  (Chris van der Heijden), 2002, p. 54, p. 197Christelijke symboliek en iconografie [2de dr. 1974]  (J.J.M. Timmers), 1974, p. 260, nr. 723Beeldhouwkunst : Aartsbisschoppelijk Museum Utrecht  (Désiré Bouvy), 1962, cat. nr. 113Symboliek en iconografie der christelijke kunst  (J.J.M. Timmers), 1947, p. 922, nr. 2095De Oude Kerk te Amsterdam : biografie van een gebouw  (A. Noach), 1939, p. 95Holzskulptur in den Niederlanden, 1: das Erzbischöfliche Museum zu Utrecht  (W. Vogelsang), 1911, nr. 127, pl. XIV

Have you noticed a mistake or do you have any further information about this object?
Let us know!