Not on display in the museum

BMH bh693a

beeld, kruisbeeld

Kruishout op voet, behorend bij corpus Christi BMH bh693b

onbekend (Nederland)

1880 - 1919?

eikenhout, beukenhout, verf

bruikleen(?)

1878-06-15

Christus hangt gestorven aan het kruis, zijn hoofd is naar links gezakt. Zijn armen zijn vrijwel horizontaal gestrekt en zijn voeten zijn over elkaar geslagen, de rechter over de linker.

Op het hoofd draagt hij de doornenkroon. Om zijn heupen is de lendendoek geknoopt waarvan aan beide zijden een slip afhangt.

Het kruishout staat op een voet, die als rotsbodem is bewerkt en waarop enige knekels zichtbaar zijn. De armen van het kruis eindigen in driepassen.

Polychromie:
Een dikke laag moderne verf is op corpus en voet aangebracht. Men heeft de oude polychromie op het gezicht en lichaam van Christus deels vrijgelegd, waaronder restanten van meerdere lagen oude polychromie te voorschijn zijn gekomen. De huidige kleur (modernste laag) is sterk vervuild en toont de volgende kleuren: het incarnaat en de lendendoek zijn gelig en lijken bedekt met een bruinige lak of beitslaag; mogelijk is een ivoorkleur gesuggereerd. De wonden op de voeten, op de zijde en op de handen zijn in rood aangegeven. Het haar en de doornenkroon zijn zwart evenals de rots. Het kruishout is roodachtig gebeitst. In het vrijgelegde gedeelte op het lichaam van Christus is zichtbaar dat de moderne polychromie is aangebracht op een grijze grond. Hieronder bevinden zich wel vijf of meer lagen van ouder incarnaat. In de oudste lagen lijkt veel roze en rood gebruikt. Onder het zwart van de doornenkroon zitten meerdere lagen groen. Een grote rode vlek is op de linkerkant van de borstkas zichtbaar.

Techniek:
De ligging van de kern van de werkblokken kon niet worden vastgesteld. Het corpus is aan de achterkant schematisch uitgewerkt. De armen zijn apart aangezet.
Voetstuk en kruis zijn aan de achterzijde vlak. Het kruis is uit twee gedeelten samengesteld. De dwarsbalk is met twee schroeven vastgezet op de vertikale kruisbalk. Deze is aan de achterkant met drie spijkers vastgezet in het voetstuk.
Het corpus en het voetstuk zijn vervaardigd uit eikenhout, het kruis uit beukenhout.

Staat:
Het kruishout is vernieuwd. Daarbij is de oorspronkelijke, ondiepe, rechthoekige opening in de achterzijde van het voetstuk tot over de gehele hoogte van het voetstuk verder uitgezaagd en het onderste gedeelte van de kruisbalk is aan de rechterzijde iets versmald om in de verlengde opening te passen. De oorspronkelijke opening was ca. 4,5 cm br. x ca. 2,5 cm h. x ca. 1 cm d. Het huidige kruis is iets smaller dan het oorspronkelijke.

Ontbreken: de titulus en de schedel op de rots: een ondiep dichtgeverfd gat is bovenop in het midden van de rotspartij zichtbaar.
Beide armen van het corpus zijn afgebroken c.q. losgeraakt. In de linkerarm en schouder restanten van een spijker en lijmresten. In de rechterschouder is een deel van de aanzet van de arm weggebroken, waardoor een pen in de arm zichtbaar is geworden. Deze arm is met twee roestige spijkers vastgezet en verlijmd.
Afgebroken: de vingers en een deel van de rechterschouder. In de linkerhand lijkt zich nog een rest van een houten pen te bevinden, die aan de binnenkant van de hand onder de verf zit. In deze hand zijn twee latere gaten zichtbaar. Achter in de lendendoek zijn ook meerdere gaatjes ter bevestiging zichtbaar en achter in de nek.
In de uiteinden van de dwarsarmen van het kruis zijn vele gaatjes te zien die er op duiden dat er meerdere malen een corpus op is bevestigd. Ook in het midden van de lange kruisarm zitten meerdere gaatjes met een restant van een spijker. De top van het kruis is afgebroken en weer gelijmd.
Aan de onderzijde zitten wat houtwormgaatjes.
De verflaag op het corpus is buitengewoon vuil en beschadigd.

Stamboek: houten kruisbeeld, ca. 1550.
Haarlem 1881: 1500-1600.
Haarlem 1888: id.
Haarlem 1900: ca. 1550.

Inventariskaart: Nederland, 1ste h. 16de eeuw.

De rots is aan de bovenzijde afgeplat. Mogelijk hebben links en rechts Maria en Johannes gestaan en lag in het midden een schedel.

Hout- en steensculptuur van Museum Catharijneconvent, ca. 1200-1600  (Marieke van Vlierden), 2004, p. 151, 132, 165Gids in het Bisschoppelijk Museum voor kerkelijke oudheid, kunst en geschiedenis, vooral van Nederland en meer bijzonder van het Haarlemsche bisdom te Haarlem, St. Jansstraat No. 79 [1900]  (Jacobus Joannes Graaf), 1900, p. 48, cat. nr. 193aGids in het Bisschoppelijk Museum voor kerkelijke oudheid, kunst en geschiedenis, vooral van Nederland en meer bijzonder van het Haarlemsche bisdom te Haarlem, Kruisweg No. 59 [1888]  (Jacobus Joannes Graaf), 1888, p. 43, cat. nr. 193aGids in het Bisschoppelijk Museum voor kerkelijke oudheid, kunst en geschiedenis, vooral van Nederland en meer bijzonder van het Haarlemsche bisdom te Haarlem Kruisweg No. 59 [1881] , 1881, p. 38, cat. nr. 193a

Have you noticed a mistake or do you have any further information about this object?
Let us know!