Not on display in the museum

ABM bh267

beeld

Antonius abt

onbekend (Noord-Brabant)

1470 - 1479

eikenhout, verf

oud bezit

1911

Antonius is staande in de vlammen afgebeeld, rustend op zijn linkerbeen. In zijn linkerhand draagt hij een boek. Rechts aan zijn voeten staat zijn attribuut, het Antoniusvarkentje. De figuren staan op een smalle, vlakke grond.

De heilige is gekleed in een lange, recht neerhangende, met een riem gegorde pij met scapulier, waar overheen een wijde mantel met schouderkraag en capuchon. De mantel hangt aan weerszijden van zijn opgeheven linkerarm neer en vormt aan beide kanten een reeks opvallende zigzagplooien. Op zijn hoofd, met sterk gestileerd haar en baard, draagt Antonius een hoge muts, die aan de achterzijde tot in de nek reikt. Aan zijn rechtervoet een puntige schoen.

Sporen van polychromie:
Restjes witte grond in de baard en de diepste plooien. Restje rood op de vlammen.

Techniek:
Het stuk is aan de achterzijde bewerkt. Het is gedetailleerd gesneden: in het gelaat zijn pupillen en rimpels aangeduid. De kern ligt iets naar voren in het werkblok. In de capuchon, onderaan in de achterzijde, links onderaan in de zijkant grote gescheurde noesten. Op de linkerschouder idem (overlangs ingevoegd).
Werkbanksporen: Boven in het hoofd een groot rond gat, van 17,5 cm diep en 3 cm doorsn., taps toelopend. Daaronder en daarboven twee onregelmatige deukjes. In het standvlak een gat van 33,5 cm diep en 3 cm doorsnede, taps toelopend.
Voormalige, oorspr. bevestiging (?): twee diepe, ronde gaten in de capuchon, waarboven een kleiner rond gat; twee diepe, vierkante gaten onder elkaar, in het midden van de rug.

Staat:
Overlangse invoegingen in vele scheuren ter plaatse van een verticale strook door de voorzijde rechts (door gezicht, linkerschouder, borst en mantel) en door de linkerzijkant. Aan de achterzijde rechts een hoek van de mantel afgebroken en slecht aangelijmd.
Ontbreken: de rechterhand (diep gat en restant borgpen aanwezig); de kop van het varken (pengat met restant pen aanwezig).
Afgebroken: de punt van Antonius' linkerschoen; kleine delen van de mantelranden; meerdere delen van de grond rechts; een stukje van de kap links.

In het standvlak onder het grote gat een kleiner gaatje en aantasting door insectenvraat.

Inv. Rientjes: 1ste kw. 16de eeuw.
Vogelsang 1911: Noord-Nederlands (?), ca. 1500. De nu ingevulde scheuren zijn nog aanwezig.
St.-Anthonis 1957: Gelders, ca. 1500. Het varken zou eenmaal genoemd zijn in het leven van Antonius, waar hij onder verwijzing naar Mat. 8,31 erop wijst, dat satan zelfs geen macht heeft over een varken, laat staan over een mens.
Utrecht 1962 (Bouvy): Kleefs-Gelders, eind 15de eeuw. Toont verwantschap met de Meester van de Heiligenbeelden uit Koudewater.

Het stuk werd gerestaureerd door Mares (Maastricht, inv.vel. meldt 14 maart 1979, rekening d.d. 2 juni 1979). Vernis en waslagen werden verwijderd. De vele grotere en kleinere scheuren, ontstaan door vroegere afloging, werden met spieën gedicht.

Van Vlierden: huidige vroegere datering bespreken met Defoer.
Höppener-Bouvy: verwantschap met de Meester van Koudewater Noord-Brabant, 1470-1480 (mondelinge mededeling Defoer 1995).

Hout- en steensculptuur van Museum Catharijneconvent, ca. 1200-1600  (Marieke van Vlierden), 2004, p. 266, 269Beeldhouwkunst : Aartsbisschoppelijk Museum Utrecht  (Désiré Bouvy), 1962, cat. nr. 174St. Antonius in de beeldende kunst, 15de, 16de en 17de eeuw  (P. Noordeloos), 1957, cat. nr. 35Het Nederlandse boek 1300-1800  (Béatrice Jansen), 1950Holzskulptur in den Niederlanden, 1: das Erzbischöfliche Museum zu Utrecht  (W. Vogelsang), 1911, nr. 54, pl. XIII

Have you noticed a mistake or do you have any further information about this object?
Let us know!