Twee taferelen uit het leven van Jezus: bruiloft te Kana en Laatste Avondmaal
Mechelen, Jacob Verhulst?, eerste kwart 17e eeuw
ABM bs766a en b

Tijdens een bruiloft in Kana raakt de wijn op en verandert Jezus water in wijn. Dit wonder wordt wel gezien als een vooruitwijzing naar het Laatste Avondmaal, afgebeeld op het tweede reliëf. Jezus breekt het brood en deelt het uit aan zijn leerlingen, hier aan Judas, herkenbaar aan de geldbuidel.

text in permanent exhibition

2006

On display now

Klooster begane grond gang Zuid

ABM bs766a

beeld, reliëf

Bruiloft te Kana

Jacob Verhulst (Mechelen) naam vervaardiger onzeker

1600 - 1624

albast, eikenhout, stuc, goud, verf

legaat

1966

Rondom een gedekte tafel in een renaissance vertrek zitten negen personen. In het midden van de voorstelling, onder een baldakijn, zit de gekroonde bruid. Zij houdt haar rechterhand voor de borst en haar linkerarm steunt op de tafel. Naast haar zit een vrouw, die met haar rechterhand de rechterarm van de bruid vasthoudt en haar iets lijkt toe te fluisteren. Op de voorgrond, links, zit Christus, die met zijn rechterhand een zegenend gebaar maakt boven de kannen, die aan zijn voeten staan. Hierdoor verandert het water in de wijn. Tegenover hem zit een man met een grote hoed. Hij houdt een kelk in zijn linkerhand.

De bruid is gekleed in een gewaad met korte mouwen en vierkante halsuitsnijding, waaronder een gewaad met lange mouwen. Christus is draagt een lang gewaad en een mantel, die over zijn schoot ligt en die de rechterarm vrijlaat. De tegenover hem zittende man is gekleed in een gewaad met korte mouwen en een mantel, die op zijn schouder met een speld is vastgezet. De vrouw naast de bruid heeft een sluier op het hoofd, de man links van de bruid een tulband en de tweede man van rechts een Phrygische muts. De mannen achter de tafel dragen een soort mantels met mouwen.

Van het renaissancevertrek is een randje van het cassettenplafond zichtbaar, gedragen door vier pilasters waartussen rechthoekige venstes of deuren, waarvan één luik openstaat.

Het reliëf is gevat in een eikenhouten omlijsting met twee randen met reliëfdecoratie in stuc. De decoratie is gevat tussen geprofileerde randen. De binnenste reliëfrand bestaat uit platte-bandornament. De boven- en onderkant van de buitenste reliëfrand vertonen twee ligfiguren aan weerszijden van een mand met vruchten. Aan de uiteinden van de rand een vogel voor een vaas. De ligfiguren dragen een vogel op de hand. De reliëfs aan de zijkanten vertonen een herme, een vaas, een putto en wederom een vaas. In elke hoek van de lijst een mascaron.

Onder tegen het basement is het meesterteken zichtbaar: I V H.

Polychromie:
De architectuur, het meubilair en de figuren zijn gedeeltelijk verguld: de figuren op de voorgrond hebben vergulde bloempatronen op de kleding; vergulde rozetten in de cassettes; verguld ruitpatroon als achtergrond van het baldakijn. De buitenrand van de lijst is zwart, de reliëfdecoratie en de binnenste profielranden zijn verguld.

Techniek:
Het albast is op de houten achterwand gelijmd. De onderdelen van de lijst zijn aan elkaar gelijmd en daarnaast voorheen met spijkers, nu met houten pennen aan elkaar bevestigd. De achterwand bestaat uit twee gedeelten.

Staat:
Het grootste, rechtergedeelte van de achterwand is gebroken en weer gelijmd.
Tijdens de laatste restauratie zijn de spijkers vervangen door pennen. De scheuren in de hoeken van de reliëfdecoratie werden gedicht.
Er is een stukje uitgebroken bovenaan in de achterwand.
Bovenaan in de achterwand vijf gaatjes van voormalige bevestiging en enkele spijkergaatjes langs de zijkanten. In de bovenkant rechts een klein gaatje. Het reliëf vertoont enkele lichte scheuren, die bij de laatste restauratie gerepareerd zijn. Reliëf en lijst zijn over het hele oppervlak gesleten en beschadigd.

Dit reliëf is een pendant van ABM bs766b.

Archief Edelsmidse Brom: Italiaans, 2e helft 16de eeuw.
Jaarverslag ABM 1966: Mechelen, midden 16de eeuw.
Utrecht 1968: Mechelen, midden 16de eeuw. Veelal werden dit soort reliëfs samengevoegd tot een (huis)altaar, vgl. ABM bs641. Het verguldsel van de lijst is [NB staat 1968] waarschijnlijk niet origineel, de polychromieresten van de sculptuur zelf wel. [NB cat. niet in kast]
Utrecht 1971: Mechelen, eerste kwart 17de eeuw. Monogram I.V.H. mogelijk Jacob Verhulst, een cleynsteker, wiens naam voorkomt in een document van 1619. In 1602 was hij leerling van Tobias van Tissenaken, terwijl hijzelf leerlingen had in 1620, 1629 en 1633.

Over monogram en Jacob Verhulst zie ook: Wustrack, Die Mechelner Alabaster-Manufaktur des 16. und frühen 17. Jahrhunderts, 1982, p. 156.

Het reliëf was oorspronkelijk met dierlijke lijm vastgezet op de ondergrond van de omlijsting, die uit eiken wagenschot bestaat. Het wagenschot was onder invloed van klimatologische veranderingen kromgetrokken, zodat het erop vastgelijmde albast op meerdere plaatsen was gebroken. De breuken waren deels, nog in deze eeuw, gelijmd. Tijdens de restauratie van december 1998 is de lijst weer in vorm gebracht. Het albast werd gelijmd en met een flexibele was-harslaag weer op de ondergrond vastgezet. Over de oorspronkelijke vergulding van de decoratie van de lijst bleek bronsverf en een latere vergulding te zijn aangebracht. Deze werden verwijderd. Latere invullingen in de lijst werden vervangen. Lacunes in de krijtgrond en de vergulding werden waar nodig aangevuld. Twee uit de achterzijde van de lijst afkomstige, gesmede ijzeren nagels zijn bij de restauratie verwijderd en nu als documentatie bij het object geregistreerd. Zie voor het overige de restauratierapporten van Archeoplan en Mw. E. Becker-Guggi te Delft.

De santenkraam van Maria van Nesse : Nieuwe inzichten over devotieprenten en devotionalia in de Republiek.  (Evelyne Verheggen), 2024, p. 62, afb.Hout- en steensculptuur van Museum Catharijneconvent, ca. 1200-1600  (Marieke van Vlierden), 2004, p. 433, 441Sculptures d'albâtre de Malines : les reliefs de dévotion , fin XVIème début XVIIème siècle  (Guy Bès de Berc), 2003, p. 24, 114Banden met het Zuiden : tentoonstelling in het Aartsbisschoppelijk Museum, Agnietenstraat 1, Utrecht, van 16 september t/m 14 november 1971  (Désiré Bouvy), 1971/1972, cat. nr. 65Kunstwerken uit de aan het Aartsbisschoppelijk Museum gelegateerde kerncollectie Brom , 1968, cat. nr. 22Jaarverslag Aartsbisschoppelijk Museum Utrecht , 1965-1968 (m.n. 1966), p. 20

Have you noticed a mistake or do you have any further information about this object?
Let us know!