Not on display in the museum

ABM bh592

beeld

Maria met kind

onbekend (Zuid-Nederland)

1445 - 1454

notenhout, verf

legaat

1966-06-13

Maria is staande voorgesteld, rustend op haar rechterbeen. Het deels naakte Christuskind zit op haar rechterarm. Met haar linkerhand houdt Maria een slip van haar mantel op. Het kind houdt in zijn rechterhand een appel aan een takje met een blaadje en met de linker grijpt hij naar de sluier van zijn moeder. Maria staat op een met zigzaggroeven aangeduide grond.

Maria is gekleed in een lang, gegord gewaad met een ronde, versierde halsuitsnijding, waarin een geplisseerd hemd en halsdoek zichtbaar zijn. Eroverheen draagt zij een mantel, die langs haar linkerzijde afhangt. De wijde rok van het bovenkleed lijkt opgenomen en vastgezet onder het kind. Aan de mantel zijn twee lange riemen bevestigd, die over de borst naar beneden lopen en met haken of lussen aan de gordel zijn vastgemaakt. Het schoeisel is iets gepunt. Op de wijduitstaande haren een grote kroon, waaronder een teruggeslagen sluier met geplisseerde rand. Het kind is gekleed in een lang manteltje met lange mouwen dat met twee knoopjes van voren gesloten kan worden. Hij heeft zijn rechterarm uit de mouw getrokken, zodat het manteltje achter hem af hangt en het rechterdeel van zijn lichaam bloot is.

Polychromie:
Geringe resten polychromie. Sporen van witte grond. Op het onderkleed onderaan sporen rood.

Techniek:
Achterzijde vlak. Het beeld is aan de bovenkant bijgewerkt. In het midden van het hoofd van Maria een ronde, ruwe plek. Op het onderkleed een noest.

Staat:
De mantelplooi en een deel van Maria's linkervoet zijn rechts onderaan aangezet (bijgezaagd en vernieuwd). De haarstreng op de linkerarm van Maria lijkt bijgesneden na beschadiging.
Afgebroken: aan de voorzijde links onderaan een stukje van de mantel; de pink van Maria's linkerhand; de fleurons van de kroon (het bovenvlak van de kroon is rondom weggestoken met een smalle guts). Enkele scheuren in de achterzijde.
Boven in de achterzijde twee moderne krammetjes.
Het voetstuk is nieuw (eikenhout). Wellicht is de oorspronkelijke grond door houtworm aangetast geweest.

Amsterdam 1906: niet in bibl.
Utrecht 1913: Zuid-Nederland, ca. 1450. Enekle moteiven van stand, type en gewaad herinneren aan verschillende bronzen figuren van Jacques de Gérines in het Rijksmuseum (Amsterdam 1973, cat.nrs. 10a-j).
Utrecht 1938: Bourgondië, 2de helft 15de eeuw.
Jaarverslag ABM 1942-43: In het ABM opgesteld wegens evacuatie van het museumbezit. Zuid-Nederland (Bourgondië?). Door sommige details zou men het ook met de Utrechtse Van der Borch-groep [Adriaan van Wesel] in verband kunnen brengen.
Maastricht 1947: Zuid-Nederland, eind 15de eeuw.
Amsterdam 1958 (Leeuwenberg): Noord-Nederland, ca. 1450. Vergeleken met een Maria met kind uit de verz. J.A. Witte, ca. 1460, notenhout, h. 44,5 cm. Verwante details: het kind steekt alleen met zijn linkerarmpje in zijn hemdje, terwijl het rechtermouwtje afhangt, de kinderkopjes zijn sterk verwant, beide keren is een deel van de sluier van Maria tussen hals en haar weggestopt. ABM bh592 herinnert aan Utrechtse, pijpaarden beeldjes; het vasthouden van het voetje door Maria en haar hoofdband met parelsnoer (bij het Arnhemse stuk) komen veel in de Noord-Nederlandse sculptuut voor; figuren van dit type zijn buiten Nederland niet bekend. De schoen en het voetstuk zijn vernieuwd.
Jaarverslag 1966: Zuid-Nederland, midden 15de eeuw; "uit de zeldzame periode van de intergewestelijke stijl".
Utrecht 1954: Bourgondië, 15de eeuw.
Utrecht 1968: Zuid-Nederland, midden 15de eeuw. Vooral het tuniekje van het kind maakt een datering van ca. 1450 mogelijk. In de fijne uitwerking sluit het stuk aan bij de Zuid-Nederlandse sculptuur uit deze periode.
Utrecht 1971: id.
Amsterdam 1973 (Leeuwenberg): Ziet verwantschap met een mogelijk 19de-eeuwse Maria met kind (inv.nr. K.O.G. 652) in Noord-Nederlandse stijl, 3de kw. 15de eeuw.
Bouvy 1974: Zuid-Nederland, ca. 1450. Het Amsterdamse stuk is vm. inderdaad 19de-eeuws, maar heeft geen enkele verwantschap met ABM bh592.

Vergelijk voor de om het haar geslagen sluier van Maria en de pijpplooien op haar gewaad met een Maria met kind op het epitaaf van Ditmar de Brême (overl. 1439) te Anderlecht. (Zie Müller 1966, afb. 70.)

Hout- en steensculptuur van Museum Catharijneconvent, ca. 1200-1600  (Marieke van Vlierden), 2004, p. 16, 40 kleurafb., 240Beeldhouwkunst in het Rijksmuseum : catalogus  (Jaap Leeuwenberg), 1973, p. 511Banden met het Zuiden , 1971, cat. nr. 41Jaarverslag Aartsbisschoppelijk Museum Utrecht 1965-1968 , 1969, p. 20Kunstwerken uit de aan het Aartsbisschoppelijk Museum gelegateerde kerncollectie Brom , 1968, cat. nr. 15Sculpture in the Netherlands, Germany, France, Spain : 1400-1500  (Th. Müller), 1966, afb. 70Middeleeuwse kunst der Noordelijke Nederlanden  (David Cornelis Roëll), 1958, cat. nr. 264De madonna in de kunst : kersttentoonstelling  (Elisabeth Houtzager), 1954, cat. nr. 30Tentoonstelling Maria in de kunst : internationaal Maria Congres 1947 , 1947, cat. nr. 25Jaarverslag Aartsbisschoppelijk Museum Utrecht 1942 en 1943  (J.J.M. Timmers), 1944, p. 10Tentoonstelling van oude kunst uit particulier bezit in stad en provincie : jubileum-tentoonstelling ter gelegenheid van het honderd-jarig bestaan der stedelijke verzamelingen te Utrecht 1838-1938 , 1938, nr. 13Tentoonstelling van Noord-Nederlandsche schilder- en beeldhouwkunst vóór 1575 , 1913, cat. nr. 154

Have you noticed a mistake or do you have any further information about this object?
Let us know!