Not on display in the museum

ABM bh390

beeld

Anna-te-Drieën

Meester van Leende (Noord-Brabant)

1490 - 1499

eikenhout, verf

oud bezit

1911

Anna zit frontaal op een eenvoudig geprofileered bankje. Op haar rechterknie zit, driekwart naar rechts, de veel kleinere Maria, die op haar beurt het nu verdwenen kind op schoot hield.

Anna's hoofd is bedekt door een hoofd- en kindoek. Ze draagt een wijd bovenkleed. Over haar schouders ligt een mantel, waarvan een slip over haar linkerknie is gedrapeerd. Maria heeft lang, loshangend haar. Op haar hoofd de aanzet van een kroon. Ze is gekleed in een wijd bovenkleed met hoekige halsuitsnijding en een mantel die naar rechts over haar schoot ligt. Aan haar voeten puntig schoeisel in trippen.

Sporen van polychromie: witte grond in de diepste groeven.

Techniek:
De achterzijde van Anna is uitgewerkt, de achterzijde van het bankje niet. De ligging van de kern in het werkblok kon niet worden vastgesteld: het stuk zit vast aan de sokkel, dus de onderzijde kon niet worden bekeken. Boven in het hoofd van Anna een rond gat van ca. 2 cm doorsn. deels gestopt met krijt-lijmgrond? Aan de achterzijde links in het bankje een grote gescheurde noest; idem in de schoot van Maria.

Staat:
De restanten van het kind zijn weggesneden op een klein deel van een voetje (?) op de voorste plooi van Maria's mantel na. Het linkerbeen van Maria lijkt bijgesneden, evenals de plooien aan de voorzijde van haar gewaad en mantel. Het restant van haar linkerarm is tot een grof handje versneden. Aan de achterzijde is de linkerhoek van het bankje afgebroken en weer aangezet met twee gesmede nagels (onderste afgebroken).
Ontbreken: de linkerhand van Anna (was ingepend); de kroon van Maria.
Afgebroken: het Christuskind; de onderarmen van Maria en de punt van haar linkerschoen. De onderzijde van het beeld is afgezaagd (vanwege wormstekigheid?).
Tussen Maria en Anna een grote, diepe scheur. Kleinere scheuren door Anna's hoofd en borst, de zijkanten van het bankje en diagonale scheuren door de achterzijde.
Insectenvraat en afgebrokkelde delen in de rechter mantelrand van Anna, in haar linkerzijde, langs de onderzijde (brokkelt), in de grote scheur aan de voorzijde en aan de achterzijde links in de mantelplooi.

Inv. Rientjes: laatste kwart 15de eeuw.
Vogelsang 1911: Noord-Nederlands, omstreeks 1470.
Lüthgen 1917: Nederlands/Nederrijns, in verband gebracht met een groep beelden in de omgeving van de Meester van de Emmerikse heiligen en de Meester van de Emmerikse kerkkroon.
Utrecht 1962 (Bouvy): Kleef-Gelre, omstreeks 1500; Bouvy verwijst naar twee andere Anna-te-drieëngroepen in de collectie: ABM bh332 (Oost-Nederland, eind 15de eeuw) en ABM bh408 (Oost-Nederland/Noord-Brabant, eind 15de eeuw).
Oldenzaal 1967: Kleefs-Geldre, ca. 1500.
Leende 1974 (De Werd): meester van Leende. Behoort tot het vroegere werk. De uitwerking van de gewaden met de hoekige halsuitsnijding en de twee plooien voor de borst vertonen grote overeenkomst met de Lucia te Bergeijk (cat. nr. 1) en de Elisabeth te Leende (cat. nr. 2) Een veelzeggend kenmerk is ook hier weer de nadruk op de bedekking van het hoofd, bij Anna een hoge mutsachtige kap, bij Maria een pet-achtige verlenging van de kop, waaromheen oorspronkelijk een metalen kroon bevestigd was. De herkomst van dit beeld is onbekend; groot belang is derhalve te hechten aan het voorkomen van een zeer exacte repliek van dit beeld in de kerk te Tongelre bij Eindhoven (cat. nr. 11). Een derde exemplaar van deze groep bevond zich vroeger in de verzameling Van Stolk te Haarlem (cat. nr. 7).
Deeleman-Van Tyen 1990: Meester van Leende, 1510-1520.
Uden 1992: Meester van Leende, 1490-1500. "De clichématige opbouw van de draperie van beide vrouwen met het zichzelf herhalende karakter zijn kenmerkend voor het werk van de Meester van Leende."
Uden 1999: Meester van Leende, ca. 1480-1490. Dit stuk wordt gerekend tot de oudste werken van de Meester van Leende. In de kleine borsten en smalle taille van Anna, de uitwerking van Maria en de twee gesloten plooitjes onder de halsdoek van Anna is nog de invloed te zien van de Meester van Koudewater. Tot de vroegste werken van de Meester van Leende worden ook gerekend een zwaar versneden Anna-te-drieën in de St.-Martinuskerk te Tongelre. Iconografisch zeer verwant is een Anna-te-drieën in de St.-Petrus Bandenkerk te Boxmeer (zie Uden 1992, nr. 44).
Van Vlierden: met ABM bh332 en ABM bh408 globale overeenkomst: iconografisch en qua eenvoud van uitvoering. Het stuk te Boxmeer is spiegelbeeldig aan ABM bh390. Anna draagt een boek in haar hand. Wellicht was dit bij ABM bh390 ook het geval.

Op de foto in Vogelsang 1911 is de later toegevoegde linkerhand van Anna nog aanwezig.

Hout- en steensculptuur van Museum Catharijneconvent, ca. 1200-1600  (Marieke van Vlierden), 2004, p. 264, 348, 350, 351Beelden in de abdij : middeleeuwse kunst uit het noordelijk deel van het hertogdom Brabant  (Léon van Liebergen), 1999, p. 137, cat. nr. 39, afb. 85Heilige Anna, grote moeder : de cultus van de Heilige Moeder Anna en haar familie in de Nederlanden en aangrenzende streken  (Ton Brandenbarg), 1992, nr. 48, afb. 61Sint Anna-te-Drieën : een onderzoek naar vorm, inhoud en functioneren van het thema St. Anna-te-Drieën in de Nederlandse beeldhouwkunst der late middeleeuwen  (Willemien Deeleman-Van Tyen), 1990, afb. 6De meester van de heiligenbeelden uit Leende  (Guido de Werd), 1974, cat. nr. 6, afb.Oude kerkelijke kunst uit Twente : catalogus van de expositie , 1967, cat. nr. 8Beeldhouwkunst : Aartsbisschoppelijk Museum Utrecht  (Désiré Bouvy), 1962, cat. nr. 182Holzskulptur in den Niederlanden, 1: das Erzbischöfliche Museum zu Utrecht  (W. Vogelsang), 1911, nr. 20, pl. XVIII

Have you noticed a mistake or do you have any further information about this object?
Let us know!