Not on display in the museum

OKM m183

kerkgerei, monstrans

Monstrans met beeldjes van Willibrord en Bonifatius, Maria in stralenkrans onder baldakijn

onbekend (Utrecht)

1630

zilver, goud

bruikleen

1994-02-04

Monstrans met beeldjes van Willibrord en Bonifatius, Maria in stralenkrans onder baldakijn. Op de voet is het alliantiewapen van Anthoni van Haeften (1557-1645) en zijn tweede vrouw Anna Jacoba van der Meer (1562-1629) gegraveerd. In de onderzijde van de voetrand de inscriptie: "Antonius van Haeften et Anna de Meere conjuges dono dederunt 1629".
Cilindermonstrans in renaissancestijl. Zeslobbige concaaf konische voet met godronrand en vlakke lobben. Op de voetwelving afhangende acanthus- en palmbladeren vanaf de ringvormige manchet. Boven de manchet een kleine bolvormige nodus met acanthus- en palmbladeren en een grote liggend ovale nodus, gedecoreerd met drie engelenkopjes, waartussen de lijdenswerktuigen. Boven de grote nodus een kort zeszijdig stamsegment en een ronde gewelfde cuppa, gedecoreerd met opstaande acanthus- en palmbladeren. Op de cuppa de glazen cilinder, gevat twee monturen van opstaande, respectievelijk afhangende bladkammen. In de cilinder twee beeldjes van geknielde engelen, die tezamen de lunula in de vorm van een liggende wassenaar ophouden.
Aan weerszijden van de cilinder twee zuilen met korintische kapitelen, staande op hoge vierkante basementen. Tegen de buitenzijden van de basementen consoles van ajour bladvoluten, die de beeldjes van de HH. Willibrordus (links) en Bonifatius (rechts) dragen, beiden als bisschop met mijter, gekleed in toog, waaroverheen superplie en koorkap. Willibrordus houdt op de linkerhand een kerkmodel en in de rechterhand een kromstaf; Bonifatius houdt in de rechterhand een opgeheven zwaard waaraan een evangelieboek is geregen en in de linkerhand een kromstaf.
Beide zuilen aan weerszijden van de cilinder dragen een entablement, waarop (boven de zuilen) vierkante postamenten met beeldjes van de HH. Anna (links) en Antonius Abt (rechts). Anna is gekleed in een lang gewaad, waaroverheen een mantel met sluier en kindoek; op haar linkerarm houdt zij Maria als kind. Antonius is gekleed in een habijt; op zijn linkerhand houdt hij een boek, in zijn rechterhand een stok; onderaan de stok een varken. Midden op het entablement een gewelfd deksel, gedecoreerd met twee engelenkopjes, waartussen de lijdenswerktuigen. Op het deksel een paviljoen met cilindrisch basement, waarin zes rondboognissen met beeldjes:
- H. Barbara met toren
- H. Johannes de Doper met Lam
- mannelijke heilige met knots (apostel Jacobus de Mindere of Thaddeus?)
- H. Rochus met ontbloot been en hond
- Christus Salvator met wereldbol met kruisje
- vrouwelijke heilige met boek
Tegen de zijkanten van de cilinder twee ajour S-vormige bladvoluten. Op de cilinder zes zuiltjes die een koepel dragen waarop een bol met topkruis met corpus. Onder de koepel een beeldje van Maria met Kind in een stralenkrans.

Anthoni van Haeften was in Utrecht zijdenlakenkoper. Daarnaast hield hij zich bezig met het beheer van kerkelijke goederen. In 1585 was hij huismeester van het Twaalf Apostelengasthuis in de stad, twee jaar later werd hij kanunnik in het kapittel van de Oud Munster Kerk, weer vier jaar later was hij huismeester van het St. Sebastiaans of Heilich Cruysgasthuis, dat na zijn dood een flinke som gelds uit zijn nalatenschap zou krijgen, en tenslotte werd hij in 1616 voor twee jaar superintendent (toezichthouder) van de Armennoodhulp in de stad.

Religieuze kunst als verzet en troost in de Tachtigjarige Oorlog : een portret van de Utrechtse patriciërsfamilie Van Haeften  (Evelyne Verheggen), 2021, p. 263, 274-275, afb.Geloven in verdraagzaamheid? : voorwerpenlijst  (Tanja Kootte), 1998, nr. 173Jaarverslag Rijksmuseum Het Catharijneconvent 1994  (Henri Defoer), 1995Catalogus van de St. Willibrord-tentoonstelling : 739 Willibrord-herdenking 1939  (Willibrord Lampen), 1939, cat. nr. 99

Have you noticed a mistake or do you have any further information about this object?
Let us know!