Vier madonna’s
Jacques Frenken, ca. 1965
RMCC b119

Pop-art kunstenaar Jacques Frenken maakte dit beeld van vier madonna’s in reactie op het Tweede Vaticaans Concilie (1963), waarin besloten werd dat de katholieke kerk moest moderniseren. Zo werden veel negentiende-eeuwse beelden als kitsch bestempeld en uit de kerken weggehaald. Frenken verzaagde en beschilderde de verwijderde heiligenbeelden, en maakte nieuwe beeldcomposities met een eigen iconografie. In zijn ogen pasten deze beelden zo in de nieuwe kerkinterieurs.
Museum Catharijneconvent presenteert dit beeld in het kader van het landelijke project Unlocked/Reconnected, waarmee de solidariteit tussen makers en instellingen in de kunst en cultuursector wordt gevierd, en de herstart van het culturele leven. Museum Catharijneconvent koos dit Mariabeeld, omdat veel mensen zich verbonden voelen met en gesteund voelen door Maria.

text in permanent exhibition

2020

On display now

Klooster begane grond gang West

RMCC b119

beeld

Blauwe Madonna, kisten met fragmenten van neogotische Mariabeelden (ca. 1900) H. Harttype

ca. 1965 - ca. 1969

gips, hout, verf

bruikleen

1991

Van Vlierden: Het beeld van Frenken moet in het licht gezien worden van de hervorming die na het Tweede Vaticaans concilie (1962-1965) in de rooms-katholieke kerk werd doorgevoerd. Eind jaren vijftig begonnen binnen de kerk stemmen op te komen die om een democratischer kerk vroegen. Na het concilie, dat een modernisering van de kerk voorstond, traden belangrijke veranderingen op: het Latijn maakte tijdens de eredienst plaats voor de landstaal, de liturgie werd aangepast en gemoderniseerd (beatmis). Van vele kerken werd ook het interieur gemoderniseerd en vooral de 19de-eeuwse inrichting werd daarbij de deur uitgedaan.

Jacques Frenken ('s-Hertogenbosch 1929) maakte zowel beelden als ontwerpen voor monumentale kunst, waaronder glasramen. Hierdoor kwam hij in vele kerken. Daar trof hij afgedankte, gipsen heiligenbeelden aan, waarmee hij nieuwe, religieuze kunstwerken maakte. Voor het onstaan van deze blauwe madonna en een aantal vergelijkbare werken van verzaagde heiligenbeelden was de vondst van een groot aantal gipsen heiligenbeelden in een opslagruimte naast de Bossche kathedraal van belang.

Met de zo ontstane, nieuwe kunstwerken gaf hij commentaar op deze tweede 'beeldenstorm' in de Nederlandse geschiedenis. Zijn beelden, waaronder een kruisbeeld dat tot schietschijf werd omgevormd (zie tent. Jezus is boos, Utrecht, Rijksmuseum Het Catharijneconvent, 1995, cat. nr. 10) gaven aanleiding tot veel commotie. Men beschouwde ze als een aanval op datgene wat voor veel mensen toch nog als heilig en vererenswaardig werd beschouwd. Frenken werd voor anti-christ uitgemaakt. Het was echter niet enkel zijn bedoeling om te provoceren. Hij wilde met zijn werk aantonen dat de beelden in hun oorspronkelijke vorm een toonbeeld waren van versleten rituelen en holle devotie. Door aan de objecten een nieuwe vorm te geven wilde hij nieuwe religieuze kunst scheppen, die, voor zover het hem betrof, opnieuw in kerkgebouwen vereerd konden worden. Zie: Utrecht 1995, cat. nr. 10, folder t.t. Jacques Frenken, 25 jaar na de beeldenstorm, Museum voor Religieuze Kunst, Uden 1989, in hangmap RMCC b119, waarin tevens documentatie en correspondentie.

Verspijkerd en verzaagd : hergebruik van heiligenbeelden in de Nederlandse beeldhouwkunst  (Joost de Wal), 2017, p. 37, 50, afb.Heilig Utrecht  (Ludo Jongen), 2009, p. 21, afb.Christianity in the Netherlands : highlights from Museum Catharijneconvent  (Babette Hellemans), 2006Christendom in Nederland : topstukken uit Museum Catharijneconvent  (Babette Hellemans), 2006, p. 96, afb. 89Jaarverslag Rijksmuseum Het Catharijneconvent 1991  (Henri Defoer), 1995

Have you noticed a mistake or do you have any further information about this object?
Let us know!