Mannelijke heilige
Ursulagroep, Utrecht, derde kwart 15e eeuw
OKM b2

Dit eikenhouten heiligenbeeld is wellicht afkomstig uit de oude kerk aan de Zuiderstraat te Egmond aan Zee. In de negentiende eeuw wordt het aan het museum geschonken. Het is gemaakt in Utrecht en op basis van stijl te verbinden met de Utrechtse Ursula in het Begijnhof in Amsterdam. Beelden die tot deze zogenaamde Ursulagroep worden gerekend, kenmerken zich door een monumentale frontaliteit en zware draperieën. De witte overschildering is niet origineel. Onder deze laag zijn nog minstens vier eerdere polychromielagen aanwezig.

zaaltekst vaste opstelling

2012

Niet in het museum te zien

OKM b2

beeld

Mannelijke heilige

onbekend (Noord-Nederland)
onbekend (Utrecht)

1450 - 1474

eikenhout, verf

oud bezit

Paulus (?) is staande voorgesteld, rustend op zijn rechterbeen. In zijn rechterhand houdt hij een buidelboek. Zijn gezicht is omgeven door vrij lang, krullend haar en dito baard. Hij staat op een veelhoekige grond.

De heilige is gekleed in een mantel die op de borst met twee knoopjes is gesloten. Op de rechterschouder een grote terugslagplooi. Op de linkerschouder lijkt de mantel eveneens teruggelegd. De meermaals dubbelgeslagen mantelrand ligt in een rechte bundel ingesneden pijpplooien over de schouder. Tegelijkertijd loopt de mantelrand echter diagonaal onder deze bundel door. Onder de mantel draagt de heilige een wijd, met een riem gegord kleed, dat vanaf het middel in parallelle pijpplooien neervalt. Het uiteinde van de gordel gaat over in een ketting. Aan de zijkant vertoont het gewaad splitten tot boven de knieën, waardoor de hozen en de laarzen met hoge, kreukelige kappen en spitse neuzen zichtbaar zijn.

Polychromie:
Bedekt met een gebroken witte, glanzende overschildering in olieverf. De gordel is verguld op een bruinige grond, de sokkel is zwartbruin. In lacunes in deze latere afwerking is een dik pakket afwerkings- en polychromielagen waarneembaar. De lagen zijn van onder naar boven beschreven. Buitenzijde mantel: witte grondering, zwart, rood, vergulding op bruinige grond, meerdere witte lagen, roze, meerdere witte lagen. Binnenzijde mantel: zwarte grond?, blauw, rood, zwart, gelig, meerdere witte lagen, roze, meerdere witte lagen. Beenling: meerdere gelige lagen, lichtgrijs, meerdere witte en gelige lagen. Binnen- en buitenzijde kleed: meerdere witte lagen waartussen een gelige. Boek: tussen twee pakketten van meerdere witte lagen een groene laag. Op de sokkel eenzelfde pakket lagen als OKM b1, met nog 1 oudere, groene afwerking herkenbaar.

Techniek:
Achterzijde vlak. Ter hoogte van de rechterschouder een zeer grote aanzet van een dikke zijtak. Achterzijde zeer ruw. Onderste deel achterzijde bewerkingssporen van het afvlakken. De kern lag rechts achter het werkblok. Het haar is bovenop het hoofd uitgewerkt. Aangezette delen niet goed zichtbaar door de dikke afwerkingslagen.

Staat:
Het attribuut ontbreekt. Aan de achterzijde ter hoogte van de nek drie ijzeren nagels en twee diagonaal boven elkaar geplaatste, vierkante gaten.
Het standvlak is radiaal gescheurd.
De buitenste verflaag is sterk gebarsten, vertoont op enkele plaatsen lacunes en opstaande verf.

Zie ook OKM b1.

Inv.vel: Gelders, ca. 1480-90.

Het zwaard zou opgeborgen zijn op 1-2-1971. Is dit bewaard?

Motieven van verre : Jan van Scorel en de heilige Maria Magdalena met exotische doeken  (Annenies Keur), 2016, p. 12, nt. 14Kleurrijk verleden ; restauratie van beelden  (Micha Leeflang), 2012, p. 30, afb.De abdij van Egmond : archeologie en duizend jaar geschiedenis  (E.H.P. Cordfunke), 2010, p. 160, afb. 147Hout- en steensculptuur van Museum Catharijneconvent, ca. 1200-1600  (Marieke van Vlierden), 2004, p. 204, 206

Ziet u een fout of heeft u extra informatie over dit object?
Laat het ons weten!