Aanbidding van de herders
Meester van de Morrison triptiek, ca. 1515
ABM s355

Ter wereld gekomen in een eenvoudige stal ligt het naakte kindje Jezus in het stro, in een voederbak voor de dieren. Zijn ouders, Jozef en Maria, en twee engelen zitten geknield rond de kribbe. De herders zijn de eersten die het kind komen bezoeken. Zij zijn zojuist de stal binnengekomen en nemen eerbiedig hun hoofdbedekking af.
Deze geboortescène bevat een directe verwijzing naar het verdere verloop van Jezus’ leven. De rechthoekige stenen bak verwijst namelijk naar de tombe waarin zijn dode lichaam wordt gelegd na zijn kruisiging.

zaaltekst vaste opstelling

2014

Nu te zien

Catharinazaal

ABM s355

schildering

Aanbidding der herders

Meester van de Triptiek van Morrison (schilder)

1510 - 1519

olieverf, paneel

aankoop

1973

In de besloten ruimte van een ruïne wordt het pasgeboren Christuskind aanbeden door Maria, engelen en herders. Op de voorgrond ligt het kind op een bed van stro in een stenen kribbe. Maria en twee engelen zitten geknield en met gevouwen handen om de kribbe. Links achter de engelen zijn twee herders afgebeeld. Beiden hebben hun hoed afgenomen. Jozef is rechts achter Maria voorgesteld en draagt een brandende lantaarn in zijn linker hand. Een doorkijkje toont op de achtergrond een heuvelachtig landschap met enkele gebouwen.

In de voorstelling is alle aandacht gericht op het kind in zijn kribbe. Een dergelijk paneeltje was bestemd voor privé-devotie (Utrecht 1974).

Aan de onder- en linkerzijde van het paneel zijn op een onbekend tijdstip houtstrookjes van 0,5 cm resp. 1 cm toegevoegd en beschilderd, waarop de schildering doorloopt. De lijst hoort van oorsprong niet bij dit paneel. Op een oudere foto (hangmap) heeft het paneel een lijst met schaakbordmotief.

Toeschrijving:
Het paneeltje wordt toegeschreven aan de Meester van de Morrison-triptiek, die in het begin van de zestiende eeuw werkte in Antwerpen en waarschijnlijk afkomstig was uit de Noordelijke Nederlanden. In compositie en stijl vertoont het werk veel overeenkomsten met het linker luik van een altaarstuk met hetzelfde thema van deze meester in het Belchite Seminarie te Zaragoza (Spanje) (Friedländer 1971; Jaarverslag ABM 1973; Utrecht 1974; Freiburg 1987; Lissabon 1992).

Datering:
Omstreeks 1500 (Utrecht 1974; Freiburg 1987; Lissabon 1992).

In 1998 gerestaureerd door het Atelier voor Restauratie & Research van Schilderijen (Amsterdam). Hierbij werden blazen neergelegd, scheuren aan de randen werden gelijmd, vuil verwijderd, geretoucheerd, opnieuw gevernist en ingelijst.

Natuurwetenschappelijk onderzoek:
Het onderzoek met infraroodreflectografie (IRR) vond plaats op 11 februari 1999 door Molly Faries. Negatiefnummers (originele en gescande negatieven bij het RKD Den Haag): MF 1385:2 t/m 1386:8.
Dendrochronologie: het paneel bestaat uit één plank waarvan de jongste kernhoutjaarring dateert uit 1496 (rapport Peter Klein, 6 juni 2001).

Feest vieren in de Catharinazaal  (Francis Boer), 2020, p. 28, afb.De 'amuse' die naar meer smaakt : Catharinazaal officieel geopend  (Micha Leeflang), 2014, p. 17, afb.Goddelijke inspiratie : Russische ikonen ontmoeten westerse kunst (10 april - 4 augustus 2013)  (Désirée M.D. Krikhaar), 2013, Zaal 5, cat. nr. 18Divine inspiration : Russian icons meet western art (10 April - 4 August 2013)  (Désirée M.D. Krikhaar), 2013, Zaal 5, cat. nr. 18Wat feesten ons vertellen  (Anite Haverkamp), 2013, p. 46, afb.Engelen in de kunst  (Inge Schriemer), 2006, p. 62, afb.Jaarboek Nederlandse postzegels 2005 , 2005, p. 74-77Goddelijk geschilderd : honderd meesterwerken van museum Catharijneconvent  (Henri Defoer), 2003, p. 72-74, afb.De schilderijen van Museum Catharijneconvent  (Jeltje Dijkstra), 2002, p. 67, afb.Verslag van het onderzoek van het paneel "De Aanbidding der Herders", Rijksmuseum Het Catharijneconvent te Utrecht, reg. ABM s355, toegeschreven aan de Meester van de Morrisontriptiek  (Herman Overmars), 2000Chiara d'Assisi come 'Altera Maria' : le miniature della vita di santa Chiara nel manoscritto Thennenbach-4 di Karlsruhe  (Clara Bruins), 1999, afb. 47Fasciculus temporum : arte tardo-medieval do Museu Nacional Het Catharijneconvent de Utreque  (Helen Wüstefeld), 1992, cat. nr. 20, afb. 48Dr. D.P.R.A. Bouvy en zijn Catharijneconvent, 2  (Niels H. Koers), 1989, p. 11Kunstschätze aus dem Rijksmuseum 'Het Catharijneconvent' Utrecht : Ausstellung im Rahmen der "Begegnung mit den Niederlanden' 16 Juli bis 13. September 1987 Augustinermuseum Freiburg i. Breisgau  (Detlef Zinke), 1987, p. 12-13, cat. nr. 2Early Netherlandish painting, 7: Quentin Massys  (Max Jakob Friedländer), 1971, p. 41-45, 89-90, vgl. pl. 71, nr. 82Jaarverslag Aartsbisschoppelijk Museum Utrecht , 1973

Ziet u een fout of heeft u extra informatie over dit object?
Laat het ons weten!