Veel kleine cherubijntjes zijn te ontdekken op dit goudleren kazuifel, een gewaad dat tijdens de mis door een priester gedragen werd. Tussen wijnranken buitelen enkele muziekmakende engeltjes. Zij bespelen luit, tamboerijn, hoorn en viool. Andere cherubijntjes dragen een vaandel en een knots. Twee tonen een lauwerkrans en een palmtak. Daarnaast symboliseren vier kinderengeltjes met verschillende seizoensbloemen en vruchten de jaargetijden. Dit kazuifel is een van de weinige bewaard gebleven zeventiende-eeuwse exemplaren van goudleer.

voor publicatie

2006

Nu te zien

Klooster benedenverdieping Schatkamer

ABM t2275

liturgica, kazuifel

Kazuifel van goudleer met ingeperst patroon van engelfiguren, het fond is rood geverfd

onbekend (Amsterdam) plaats vervaardiging onzeker

1690 - 1699

goudleer, textiel

bruikleen

1937

Het kazuifel bestaat aan de voor- en achterkant uit een aantal aan elkaar genaaide stroken van zgn. 'verheven goudleer'. Het patroon is in licht reliëf uitgevoerd en tot in détail uitgewerkt. De kolom aan de voorzijde en het kazuifelkruis aan de achterzijde zijn gemaakt van een aantal aan elkaar genaaide identieke stroken goudleer.In het patroon bevinden zich tussen enkele ranken met vruchten en klimopbladeren drie musicerende puti met een viool, tamboerijn en trompet. Uit de vorm van de ranken blijkt, dat de stroken versneden zijn en oorspronkelijk deel uitmaakten van een groter geheel.
De stukken aan weerszijden van kruis en kolom hebben een ander patroon. Ze zijn aan voor- en achterkant identiek en eveneens op maat uitgesneden uit drie vellen met eenzelfde patroon. Op de schouders en aan de onderkant van beide zijden zijn twee maal vier putti te onderscheiden, waarvan de attributen verwijzen naar de vier jaargetijden. Nog verder uitwerken (eerst gaan kijken)
Techniek: de goudleerfabrikant heeft de vellen kalfsleer eerst gladgemaakt en ververzilverd, en er vervolgens met een pers het patroon in gestempeld. De gouden glans van het kazuifel werd verkregen door over het zilveren laagje een bruinige lak aan te brengen.

In maart 1899 werd de inventaris opgemaakt van de St. Michaelskerk te Zwolle. Een van de daarin opgenomen misgewaden word omschreven als: "...een lederen kasuifel, zeer oud, men zegt afkomstig van den H.Eerwaarde Heer pastoor Herkinga, met stool". Het kazuifel bleef voordien in archiefstukken onvermeld. Ook op de twee van Volquerus Herkinga's (soms ook Volkert Herkinge genoemd) gemaakte portretten waarvan één in ornaat in het Catharijneconvent wordt het kazuifel niet afgebeeld (ABM s310). Van het tweede schilderij afkomstig uit de St. Michaelskerk te Zwolle is de verblijfplaats sedert 1974 niet meer bekend. Beide stukken gesigneerd en gedateerd 1650 zijn geschilderd door Eva van Marle. Ook werd Herkinga geportretteerd in een garvure van A. van Zijtvelt. Zie ook cat. "Schilderijen uit het Catharijneconvent" 2002, p. 223.
Volquerus Herkinga (1586-1662) had zijn priesteropleiding doorlopen in Keulen, en was daar in 1612 gewijd. Vanaf 1618 tot zijn dood was hij als eerste pastoor herder van de statie "Onder de bogen" te Zwolle, en vanaf 1621 kannunik van het Deventer kapittel. Hij bekleedde eveneens het ambt van provicaris, kerkelijk leider van de bisdommen Groningen, Leeuwarden en Deventer en had dus een belangrijke positie in kerkelijk Noord-Oost Nederland.
E.F. Koldeweij (Catharijnebrief 43, p. 10) veronderstelt, dat de vellen goudleer, die voor het kazuifel zijn gebruikt, door de Amsterdamse "Compagnie van Gouleermakers" vervaardigd zijn. Parallellen, en mogelijk restanten van de vellen zijn te vinden in... en ...
Het lederen kazuifel is uniek: het is het enige bekende 17de-eeuwse exemplaar in binnen- en buitenland.

Leer aan de wand  (Eloy Koldeweij), 2020, p. 76-77, afb.Engelen in de kunst  (Inge Schriemer), 2006, p. 108, afb.Een rondgang over de tentoonstelling Barokke rijkdom (Catharijneconvent, 16 juni tot 16 september 2001)  (Elmer Peters), 2001, p. 22Kunst uit kerkelijke musea in Nederland  (H.J.A.M. van Haaren), 1963, cat. nr. 324Catharijnebrief : magazine van Museum Catharijneconvent Utrecht , nr. 43, 1993, p. 8-10, afb.

Ziet u een fout of heeft u extra informatie over dit object?
Laat het ons weten!