Veronica toont de zweetdoek
Anoniem, ca. 1470
ABM s126, detail van [34]

Net buiten Jeruzalem staan Veronica en een andere vrouw langs de Via Dolorosa. De doek waarop het gelaat van Christus een afdruk achterliet, wordt getoond. Beide vrouwen zijn in eigentijdse kledij voorgesteld. Vooral het hoge hoofddeksel dat zij beiden dragen is kenmerkend voor de periode rond 1500.

voor publicatie

2011

Nu te zien

Grachtenpand eerste verdieping Feest! Maagdenhuiszaal

ABM s126

schildering

Taferelen uit het lijden van Christus

onbekend (Noord-Nederland)

1465 - 1474

olieverf, paneel

schenking

1904-05-02

Achtereenvolgens zijn afgebeeld de Kruisdraging, de Kruisnageling en de Kruisiging. De smid met hamer en aambeeld weergegeven bij de Kruisnageling verwijst naar Tubal-Kaïn en Jubal (Speculum humanae salvationis, cap. XXIII).
In een heuvelachtig landschap zijn verschillende scènes uit het lijden van Christus afgebeeld. Links op de voorgrond komen de drie Maria's en Johannes uit de stadspoort van Jerusalem. Voor hen loopt Christus met het kruis, omgeven door spottende soldaten. Hij wordt voorafgegaan door soldaten, de twee moordenaars en ruiters. Links bij de stadsmuur staan Veronica met de zweetdoek en een andere vrouw. Linksboven wordt Christus aan het kruis genageld in het bijzijn van een smid, die de spijkers smeedt. Rechtsboven hangt Christus aan het kruis, geflankeerd door de twee moordenaars. De ziel van de goede moordenaar wordt meegevoerd door een engel, die van de slechte moordenaar wordt gegrepen door de duivel. Onder de ruiters bij het kruis bevinden zich Longinus en de gelovige hoofdman. Longinus steekt met de lans in Christus' zijde. Bijna centraal in de voorstelling is de bezwijming van Maria weergegeven. Rechts dobbelen en vechten soldaten om het kleed van Christus.

De scène met Tubal-Kaïn en Jubal die spijkers smeden (Gen. 4, 21-22) vormt in het Speculum Humanae Salvationis een prefiguratie van de kruisnageling van Christus.

De lijst is origineel. Sporen van scharnierbevestiging aan weerszijden van de lijst duiden aan dat het paneel deel uitgemaakt heeft van een drieluik.

Natuurwetenschappelijk onderzoek:
Onderzoek met infraroodreflectografie (IRR) werd uitgevoerd op 15 februari 1999 door Molly Faries.

Toeschrijving:
Noord-Nederlandse meester (inventarisvel). Zuid-Nederlandse meester (Den Haag 1963). Haarlem (?) (Utrecht 1983; Utrecht 1984). Haarlem, omgeving Albrecht Bouts (Van Os 1996).

Datering:
Begin zestiende eeuw (Rientjes 1922). Omstreeks 1470 (inventarisvel; Utrecht 1983; Utrecht 1984; Van Os 1996).

Zien & geloven : zintuiglijke ervaring in de late middeleeuwen  (Vera de Lange), 2024, p. 57-58, afb. 54De grote en vreeselike vloed : de sint Elisabethsvloed, 1421-2021  (Hanneke van Asperen), 2021, p. 29, 30 afb. 8Charity after the Flood : The Rijksmuseum's St Elizabeth and St Elizabeth's Flood Altar Wings  (Hanneke van Asperen), 2019, p. 30-53Gezien met eigen ogen! : topstukken uit de Middeleeuwen in Museum Catharijneconvent  (Wendelien van Welie), 2014, p. 30-32, afb.Textbook highlights Museum Catharijneconvent (2013) , 2013, nr. 8J.S. Bach, St. Matthew Passion, BWV 244, The Netherlandish Bach Society, Museum Catharijneconvent  (Anique Chantal de Kruijf), 2011, p. 20-21, afb. dt., p. 32-33, afb. dt., p. 54-55, afb. dt., p. 108-109, afb., p. 162-163, afb. dt.Stabat Mater  (Giovanni Battista Pergolesi), 2010Textbook highlights Museum Catharijneconvent (2009) , 2009Feest! : weet wat je viert  (Anite Haverkamp), 2007, p. 56, afb.Textbook highlights Museum Catharijneconvent (2006) , 2006, p. 15Goddelijk geschilderd : honderd meesterwerken van museum Catharijneconvent  (Henri Defoer), 2003, p. 37-40, afb.Scenes from the passion of Christ by an anonymous Haarlem painter from around 1470-75  (Henri Defoer), 2003De schilderijen van Museum Catharijneconvent  (Jeltje Dijkstra), 2002, p. 137, afb.Himmel, Hölle, Heilige : Visionen und Kunst im Mittelalter  (Peter Dinzelbacher), 2002, p. 144, afb.Museum Catharijneconvent : een keuze uit de mooiste werken  (Niels H. Koers), 2000, p. 24-25, afb.Rondom Pasen : iconografie en symboliek in de beeldende kunst rondom de opstanding van Christus  (Paul Bröker), 1998, p. 27Het Mediteren op Golgotha : 'O devote siele slaet dyn gemerck hierop dinen bruidegom'  (Henk van Os), 1996, p. 366, afb. 8Jeruzalemroute : de betekenis van Jeruzalem voor het christendom aan de hand van een aantal kunstwerken  (Saskia van Haaren), 1995, afb. 7Het detail : de smid bij het kruis  (Niels H. Koers), 1994, p. 21Geert Grote en de moderne devotie  (Marlies Caron), 1984, cat. nr. 145, p. 29 afb. 24Rijksmuseum Het Catharijneconvent = State Museum Het Catharijneconvent , 1983, p. 58, afb.Christelijke symboliek en iconografie [3de dr. 1978]  (J.J.M. Timmers), 1978, p. 102, afb. 163Kunst uit kerkelijke musea in Nederland  (H.J.A.M. van Haaren), 1963, cat. nr. 5100 Hauptwerke aus dem Erzbischöfliches Museum zu Utrecht , 1958, cat. nr. 16, afb.Christus und Maria : westdeutsche Kunstwerke der Gotik : Ausstellung veranstaltet zum Katholikentag von der Stadt Köln , 1956, vgl. cat. nr. 56Catalogus schilderijen Aartsbisschoppelijk Museum [1948]  (Antonius Egbertus Rientjes), 1948, p. 138Catalogus der schilderijen Centraal Museum Utrecht [1933] , 1933Het spijkerblok in de kruisdraging van Christus  (Antonius Egbertus Rientjes), 1922, afb. 1

Ziet u een fout of heeft u extra informatie over dit object?
Laat het ons weten!